Ürün karbon ayak izi, ISO 14067:2018 ile tek bir ürün sisteminin iklim değişikliği etkisini ölçer. Standart, ISO 14040 ve ISO 14044 yaşam döngüsü kurallarına dayanır. Sonuç, fonksiyonel birim başına kilogram karbondioksit eşdeğeridir. Kısmi ayak izi ve beşikten kapıya çalışmalar fonksiyonel birim yerine beyan birimi kullanabilir. Beşikten kapıya ile beşikten mezara aynı sınır değildir. Birincil veri ile ikincil veri karışmaz. Tahsis kuralı yazılır. Biyojenik karbon ayrı izlenir. Mahsup ve nötr etiket nicelleştirmenin dışındadır. Bu sayı, CBAM gömülü emisyonu değildir. Ayrıntı [ürün ayak izi](/urun-ayak-izi) sayfasındadır.
Birim neden her şeyi değiştirir?
Bir ton ürün ile bir adet ürün aynı faturayı başka bir paydaya böler. Payda değişince yoğunluk değişir. Müşteri kilogram isterken raporu adet başı yazmak, anketi yanlış doldurur. Fonksiyonel birim, ürünün işlevini anlatır. Kısmi çalışmada bu işlev tamamlanmıyorsa beyan birimi kullanılır ve başlıkta “kısmi” denir.
Beşikten kapıya, fabrika kapısında durur. Kullanım ve ömür sonu dışarıdadır. Beşikten mezara onları içeri alır. Alıcı hangisini istiyorsa sınır o olur. Sınır sonda değil, reçete toplanmadan seçilir. Reçete ortalama bir tondan çıkmaz. O ürünün gerçek akışı, fire dahil, gerekir.
| Seçim | Rapora etkisi |
|---|---|
| Fonksiyonel birim | İşlev başına kg CO2e |
| Beyan birimi | Kısmi çalışmada, başlıkta yazılır |
| Beşikten kapıya | Kullanım ve ömür sonu yok |
| Beşikten mezara | Kullanım dahil |
Şirket toplamını bölmek neden yetmez?
Kurumsal envanter, yılın bütün tesisini toplar. Ürün çalışması, o ürünün akışını izler. Toplamı ciroya veya tona bölmek, yan ürünü, fireyi ve tahsisi gizler. Gizlenen tahsis, iki ürünün birden düşük görünmesine yol açar. Tahsis kuralı raporda durmalıdır.
Tedarikçiden gelen birincil sayı ile veri tabanı faktörü aynı hücreye yazılmaz. Hangisinin kullanıldığı, alıcının güvenini belirler. CBAM beyanı ayrı bir hesap isteyebilir. Ürün ayak izini o kutuya yapıştırmak, gömülü emisyon raporu üretmez. ZTD birimi ve sınırı kilitler, doğrulama kuruluşu seçmez. Ön görüşmede ürün adı, birim ve alıcının istediği sınır yeter.
Reçete ortalaması ürünü anlatmaz
Aynı hatta iki ürün varsa enerji ikisine birden gider. Yarı yarıya bölmek, ancak kütle tahsisi seçildiyse doğrudur. Ekonomik tahsis seçildiyse pahalı ürün daha çok yük taşır. Seçim yazılmazsa iki rapor da savunulamaz. Savunulamayan rapor, müşteri anketinde ilk turda döner.
Fire, reçetenin dışında bir dipsiz kuyu değildir. Fire de bir akıştır. Akış yazılmazsa birim başına düşen enerji azalır. Azalan enerji, tesisin gerçek tüketimiyle çelişir. Çelişen rapor, kurumsal envanterle yan yana konduğunda kendini ele verir. Bu yüzden ürün çalışması, kurumsal toplamın bölünmüş hali olarak kurulmaz.
Birincil veri, o tedarikçinin o yılki beyanıdır. İkincil veri, veri tabanındaki ortalama faktördür. Ortalama, tedarikçinin iyileşmesini göstermez. İyileşme iddiası birincil veri ister. Veri türü karışık yazılırsa iyileşme de karışık olur. Karışık iyileşme, yeşil pazarlama cümlesine dönüşmemelidir.
Alıcının şablonu sonda okunmaz. Başta okunur. Şablon beşikten kapıya istiyorsa kullanım senaryosu toplanmaz. Şablon fonksiyonel birim istiyorsa adet başı sayı yetmez. ZTD bu seçimi ölçüm başlamadan kilitler. Kilitlenmeyen birim, üç ay sonra müşteri değişince çöpe gider. Çöpe giden çalışma, yeni birimle baştan hesaplanır. Baştan hesap, veri toplanmadığı için değil, payda değiştiği için gerekir.
Payda değişince üç aylık çalışma çöpe gider
Ürün çalışmasının en pahalı hatası, veriyi topladıktan sonra birimi değiştirmektir. Müşteri kilogram ister. Firma adet başı hesaplatmıştır. Payda değişince reçete, fire ve enerji yeniden bölünür. Bölme, dosyayı kopyalamak değildir. Her akış yeni paydaya oturur. Oturmayan akış, eski birimin iyimser sayısını yeni birime taşır. Taşınan sayı düşük görünür. Düşük görünen sayı, müşteri kendi tesisinin verisiyle karşılaştırınca patlar. Patlama, üç ayın yeniden yapılmasıdır.
Fonksiyonel birim, ürünün işlevini anlatır. Bir metrekare halı ile bir kilogram halı aynı işlev değildir. Kısmi ayak izinde işlev tamamlanmıyorsa beyan birimi kullanılır ve başlık kısmi der. Beşikten kapıya, kullanım ve ömür sonunu dışarıda bırakır. Beşikten mezara içeri alır. Alıcının şablonu bu seçimi baştan söyler. Sonda söylerse toplanan kullanım senaryosu ya eksik ya fazladır. Eksik senaryo raporu geri çevirir. Fazla senaryo, istenmeyen bir sınırı içeri alıp sayıyı şişirir.
Tahsis, iki ürünlü hatta kendini gösterir. Enerji ikisine birden gider. Kütle tahsisi ile ekonomik tahsis aynı sayıyı vermez. Pahalı ürün ekonomik tahsiste daha çok yük taşır. Seçim yazılmazsa iki ürünün raporu da savunulamaz. Fire de akıştır. Yazılmayan fire, birim başına enerjiyi azaltır. Azalan enerji, kurumsal envanterdeki toplamla çelişir. Çelişki, şirketin karbonunu ürün sayısına bölmenin neden yasak olduğunu gösterir. Bölme, yan ürünü ve tahsisi yok sayar.
Birincil veri tedarikçinin kendi beyanıdır. İkincil veri, veri tabanındaki ortalamadır. Ortalama, o tedarikçinin iyileştiğini göstermez. İyileşme iddiası birincil veri ister. Veri türü karışık yazılırsa iddia da karışık olur. ISO 14067, ISO 14040 ve ISO 14044 kurallarına dayanır. Mahsup ve nötr etiket bu nicelleştirmenin dışındadır. CBAM gömülü emisyonu da bu sayının kopyası değildir. ZTD birimi ve sınırı kilitler. Doğrulama kuruluşunu üstlenmez. Ön görüşmede ürün, birim ve alıcının istediği sınır yeter. Sınır gelmeden reçete toplanmaz. Toplanan reçete, başka müşterinin şablonuna taşınmaz. Taşınan reçete, fire oranını da eski sınırda bırakır. Eski sınırdaki fire, yeni şablonda düşük bir ayak izi üretir. Düşük iz, alıcı kendi ölçümüyle bakınca güveni düşürür. Güven düşünce beyan, satış görüşmesinin ekinden çıkar. Çıkan beyan, üç aylık hesabın çöpe gittiği yerdir. Çöp, veri kötü olduğu için değil, payda geç değiştiği için oluşur.
Sık sorulan sorular
Şirketin karbonunu ürün sayısına bölmek yeterli mi?
Hayır. Ürün ayak izi o ürünün akışını, fireyi ve tahsisi izler. Kurumsal toplam başka bir sınırdır.
Ürün ayak izi CBAM beyanı mıdır?
Değildir. ISO 14067 sayısı, sınırda karbon düzenlemesinin gömülü emisyon hesabının yerine yapıştırılmaz.
Hangi sayfa asıl rehber?
Birim, sınır ve veri türü ürün ayak izi sayfasındadır. Bu yazı, birimin raporu neden değiştirdiğini sorar.
