Kurumsal karbon envanterinde kapsam 1, 2 ve 3 nasıl ayrılır?

İki çerçeve neden yan yana durur?

ISO 14064-1 kategorileri ile GHG Protocol kapsamları aynı gazı iki başlıkta dizer. Alıcı hangisini istiyorsa rapor o başlıkla çıkar. İkisini tek sayıda eritmek, gelecek yılın karşılaştırmasını bozar. Örgüt sınırı da baştan seçilir: öz kaynak payı, finansal kontrol veya operasyonel kontrol. Seçim değişirse geçen yılın sayısı bu yılki sayıyla konuşmaz.

Baz yıl kilitlenir. Baz yılın verisi yoksa envanter “ilk yıl” diye yazılır, karşılaştırma iddiası kurulmaz. Kapsam 1 saha kaynaklarıdır: kazan, filo, proses, kaçak gaz. Faturası olan kaynak hesaplanır. Olmayan kaynak tahminse öyle yazılır. Tahmin, ölçüm diye sunulmaz.

Kurumsal karbon ayak izi

Doğrulama ve CBAM

Alıcı doğrulanmış beyan istiyorsa akredite kuruluş ayrıca seçilir. ZTD’nin hazırladığı envanter, doğrulama belgesi değildir. Doğrulama, envanteri silmez. Sınırı, faktörü ve hariç tutmayı sorgular. Hariç tutma yazılmamışsa doğrulayıcı onu yok saymaz, raporu geri çevirir.

Kurumsal toplam, sınırda karbon düzenlemesinin gömülü emisyonu değildir. Ürün ayak izi de aynı sayı değildir. Üçünü bir slaytta toplamak, alıcı anketini yanlış doldurur. Kyoto gazları ve emisyon faktörleri raporda saklanır. Faktör yılı yazılmazsa gelecek envanter başka bir katsayıyla şişer.

Ürün ayak iziÖn görüşme

Sınır yazılmadan faktör seçilmez

Envanterin ilk sayfası tesis listesidir. Hangi tüzel kişilik, hangi şube, hangi yıl. Şube listede yoksa onun yakıtı da yoktur. Listede olup faturası bulunamayan tesis, sıfır yazılmaz. Veri boşluğu diye yazılır. Boşluk, sonraki yılın iş planıdır. Sıfır, sahte bir iyileşmedir.

Kapsam 2’de iki sütun gerekir. Lokasyon temelli sayı, şebekenin ortalama faktörüdür. Piyasa temelli sayı, sözleşmedeki elektriğin faktörüdür. İkisi tek hücrede ortalanmaz. Yeşil tarife sözleşmesi ve artık faktör yokken piyasa sütununa sıfır yazmak, elektriği yok saymaktır. Elektrik tüketilmiştir. Tüketilen elektrik rapordan çıkmaz, sütunu değişir.

Kapsam 3’ün on beş kategorisi aynı yılın hepsinde dolu olmak zorunda değildir. Dolu olan yazılır, olmayan “bu yıl hariç” diye yazılır. Hariç tutulan kategori dipnotta kaybolursa alıcı onu sıfır sanır. Sıfır sanılan kategori, ertesi yıl ortaya çıktığında emisyon artmış gibi görünür. Artış, operasyonun bozulması değil, sınırın genişlemesidir. Sınır genişlemesi baz yıldan ayrı okunur.

Biyojenik karbondioksit fosil toplamın içine katılmaz. Ayrı satırdadır. Katılırsa toplam hem şişer hem standart dışı kalır. ZTD envanteri bu ayrımlarla yazar. Doğrulama kuruluşu ayrıca seçilir. Seçim, envanter bittikten sonra değil, alıcının beyan isteği baştan belliyse başta konuşulur. Ön görüşmede tesis listesi ve yıl yeter. Fatura klasörü, sınır kilitlendikten sonra istenir.

Sınır değişince iyileşme de değişir

Envanteri ikinci yıl yeniden yapan firma, ilk yılın sayısının düştüğünü görmek ister. Düşüş, ancak sınır, baz yıl ve faktör aynı kaldıysa iyileşmedir. Şube eklendiyse, kapsam 3’ten yeni bir kategori içeri alındıysa veya elektrik faktörü değiştiyse sayı artabilir. Artış, tesisin bozulması değildir. Sınırın genişlemesidir. Genişleme raporda ayrı satırda yazılmazsa yönetim kurulu yanlış bir yatırım kararı alır. Yanlış karar, düşmeyen bir sayacı düşürmek için makine almaktır.

Örgüt sınırı bu yüzden ilk sayfada kilitlenir. Öz kaynak payı, finansal kontrol ve operasyonel kontrol aynı tesisi başka kümelere koyar. Kiradaki depo operasyonel kontrolde içeride, öz kaynak payında dışarıda kalabilir. İki rapor da standartlara uygun olabilir. İkisi birden “şirketin karbonu” diye tek sayıda anlatılamaz. Anlatılırsa müşteri anketi ile banka dosyası çelişir. Çelişen dosya, doğrulamada değil, daha ticari toplantıda döner.

Kapsam 2’nin iki sütunu da bu çelişkinin sık kaynağıdır. Lokasyon temelli sonuç şebekeyi anlatır. Piyasa temelli sonuç sözleşmeyi anlatır. Yeşil tarife, sözleşme ve artık faktör yokken piyasa sütununu sıfırlamaz. Sıfırlanan sütun, kapsam 1’deki doğalgazla toplanınca şirket “neredeyse nötr” görünür. Nötr etiket, ISO 14064-1 nicelleştirmesinin dışındadır. Mahsup da dışarıdadır. Dışarıdaki araç, envanterin içine dipnot diye gizlenmez. Gizlenirse doğrulama onu düzeltmez, raporu geri çevirir.

ZTD envanteri hazırlar, akredite doğrulama belgesi düzenlemez. Doğrulama ISO 14064-3’tür ve başka kuruluşun işidir. Alıcı beyan istiyorsa kuruluş baştan seçilir, envanter bittikten sonra değil. Biyojenik karbondioksit fosil toplamın içine katılmaz. CBAM gömülü emisyonu da bu toplam değildir. Ürün ayak izi hiç değildir. Üçünü bir grafik yapmak, üçünü birden yanlış anlatır. Ön görüşmede tesis listesi ve yıl yeter. Fatura, sınır kilitlenmeden istenmez. İstenen fatura, hangi sayaca ait olduğu yazılmadan klasöre girerse ikinci yıl yine boşluk olur. Boşluk, tahminle kapatılır. Kapatılan tahmin, ölçüm diye sunulursa baz yıl kirlenir. Kirlenen baz yıl, sonraki her iyileşme iddiasını şüpheli kılar. Şüphe, doğrulama kuruluşunun ilk sorusudur. Soruyu baştan yazmak, klasörü kalınlaştırmaktan kısadır. Kısa olan, tesis listesindeki her satırın veri türünü işaretlemektir. İşaretsiz satır envantere sıfır diye girmez. Sıfır, ancak ölçülmüş ve gerçekten yoksa yazılır. Ölçülmeyen kaynak boşluk olarak kalır. Boşluk, sonraki yılın iş listesine yazılır ve bu yılın toplamına sıfır diye eklenmez.

Sık sorulan sorular