Yatırım teşvik belgesi, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın 2025/9903 sayılı Karar kapsamındaki sisteminde, uygun yatırıma KDV istisnası, gümrük vergisi muafiyeti, vergi indirimi, sigorta primi ve faiz/kâr payı desteği gibi unsurları bağlayan resmi belgedir. Belge bir formalite değil; yer, tutar, istihdam ve makine listesine bağlı bir taahhüt paketidir. Süreç e-TUYS üzerinden yürür; sistem 31 Aralık 2030’a kadar geçerlidir.
Yatırım teşvik belgesi nedir?
Yatırım teşvik belgesi, uygun görülen sabit yatırım için devletin hangi destek unsurlarını, hangi koşullarla vereceğini yazılı hale getirir. Belge yoksa KDV istisnası veya gümrük muafiyeti çoğu kalemde işlemez; belge varsa da listedeki makine ve taahhüt dışına çıkmak revizyon ister.
Güncel çerçeve 2025/9903 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’dır. İki ana hat vardır: Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi (proje bazlı, komite kararı) ve sektörel teşvik sistemi (pozitif liste, e-TUYS). Hangisine girdiğiniz, destek yoğunluğunu ve süreyi değiştirir.
Resmi dayanak ve bölge haritası için Yeni Yatırım Teşvik Sistemi sayfamızdaki özetle birlikte yatırım teşvik belgesi başvuru rehberine bakın. Bu yazı, başvurudan önce masada durması gereken yedi soruya odaklanır.
Teşvik belgesi nasıl alınır?2025/9903 sistem özetiYatırım danışmanlığı
Başvuru öncesi 7 soru
Aşağıdaki yedi sorunun en az altısı net değilse dosyayı büyütmeyin. Teşvik, belirsiz yatırımı düzeltmez; belirsizliği resmileştirir.
- Yatırımın gerçek tetikleyicisi nedir: kapasite, yeni ürün, yer değiştirme, yeşil veya dijital dönüşüm mü?
- Hangi kalemler sabit yatırıma giriyor; hangisi işletme gideri olarak dışarıda kalacak?
- İstihdam taahhüdü 24 ay sonra hâlâ uygulanabilir mi?
- Finansman ve nakit çıkışı belge takvimine, özellikle makine teslimine uyuyor mu?
- Küçültme veya erteleme senaryosu var mı, yoksa tek bir iyimser tablo mu duruyor?
- NACE kodu, yer ve asgari tutar 2025/9903 listesiyle örtüşüyor mu?
- Onay sonrası revizyon, tamamlama vizesi ve yerinde kontrol kimde?
Belge hangi destekleri açar?
Destek unsurları yatırıma ve bölge/hamle türüne göre değişir. Aşağıdaki tablo, karar toplantısında sık kullanılan çerçevedir; oranlar güncel tebliğ ve bölge kademesine bakılarak doğrulanır.
| Unsur | Ne işe yarar | Dikkat |
|---|---|---|
| KDV istisnası | Belge kapsamındaki makine-teçhizat KDV’si ödenmez | Liste dışı alım istisnayı düşürür |
| Gümrük vergisi muafiyeti | İthal yatırım malında gümrük %0 | Yerli tedarik kuralı varsa ithalat sınırlıdır |
| Vergi indirimi | Kazanç üzerinden indirimli kurumlar vergisi | Yatırımın fiilen yapılması şarttır |
| Sigorta primi desteği | İstihdam taahhüdüne bağlı SGK işveren hissesi | Fiili istihdam belgelenmezse geri alınır |
| Faiz / kâr payı desteği | Kullanılan kredinin faiz yükünü azaltır | Kredi kapanışı ve belge uyumu şart |
Belge sonrası unutulan kısım
Onay, işin bittiği yer değildir. Revizyon, tamamlama vizesi, istihdam izleme ve yerinde kontrol takvimi baştan yazılmalıdır. Makine listesi, inşaat kalemi veya istihdam sahada değişirse belgenin de değişmesi gerekir.
Zafer Tuna’nın pratik notu: “Dosyanın kalınlığı değil; karar vericinin önünü ne kadar net gördüğü önemlidir.” Yatırım komitesine tek slaytlık özet götürün: ne alınacak, ne taahhüt edilecek, nakit ne zaman çıkacak. Bu özet yoksa belge talebi erkendir.
e-TUYS’ta dosya nasıl yürür?
Sektörel teşvik hattı e-TUYS üzerinden açılır. Kullanıcı yetkisi, imza sirküleri ve güncel ticaret sicil bilgisi başvuru gününde hazır değilse sistem evrakı kabul etmez; “dosya yazıldı” sanmak ile “sisteme girdi” aynı şey değildir.
Revizyon da aynı kanalda durur. Makine markası, kapasite veya inşaat m²’si sahada değiştiyse belgenin de değişmesi gerekir. Revizyonu sonraya bırakmak, tamamlama vizesinde istisnanın düşmesine yol açar.
Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi tipi yatırımlar komite kararına gidebilir; e-TUYS tek başına yetmez. Hangisine girdiğiniz, sistem özeti sayfasındaki iki ana hatta bakılarak seçilir. Şüphe varsa dosyayı iki kurguda birden yazmayın; önce hattı kilitleyin.
Makine listesi neden belgenin omurgasıdır?
KDV istisnası ve gümrük muafiyeti listedeki kaleme bağlıdır. Liste dışı alım, faturası ne kadar “yatırım gibi” durursa dursun, çoğu zaman belge kapsamı dışındadır. Siparişi belgeden önce kesmek, bu yüzden pahalı bir alışkanlıktır.
Yerli tedarik kuralı varsa ithal kalem sınırlıdır. Aynı makineyi hem ithal hem yerli yazmak, denetimde çelişki üretir. Listeyi tedarikçi teklifiyle değil, üretim ihtiyacıyla kurun; teklif sonra gelir.
Dijital veya yeşil dönüşüm kalemi sabit yatırıma oturuyorsa belge hattı açılabilir. Yalnızca yazılım lisansı veya danışmanlık faturası, KOSGEB dijital dönüşüm veya hibe tarafına daha çok yakışır. İkisini ayırmak için yanlış program yazısına bakın.
- Her kalemde: ad, teknik özellik, adet, tahmini tutar, yerli/ithal
- Liste dışı yedek parça ve sarf, istisna beklentisine girmez
- Kapasite artışı varsa eski makine envanteri de masada dursun
Yanlış programla karıştırmayın
Teşvik belgesi KOSGEB hibesi veya TÜBİTAK Ar-Ge desteği değildir. Belge yatırımın yerini ve makine listesini taşır; hibe ise çoğu zaman proje bütçesi ve eş finansman ister. İkisini aynı cümlede konuşmak, dosyayı iki kuruma da zayıf götürür.
Hangi aracın önce geleceği için yanlış programa başvuru maliyeti yazısına ve KOSGEB–TÜBİTAK karşılaştırmasına bakın.
Sık sorulan sorular
Yatırım teşvik belgesi olmadan makine alınır mı?
Alınır; fakat belge kapsamındaki KDV istisnası ve gümrük muafiyeti genellikle işlemez. Önce yer, liste ve tutarı kilitleyip belgeyi alın, sonra siparişi kesin.
e-TUYS nedir?
e-TUYS, teşvik belgesi başvurusunun elektronik ortamda yapıldığı resmi sistemdir. Sektörel teşvik hattı bu kanal üzerinden yürür; evrak ve revizyon da burada izlenir.
2025/9903 sayılı sistem ne zamana kadar geçerli?
Yeni yatırım teşvik sistemi 31 Aralık 2030’a kadar kurgulanmıştır. Başvuru anındaki tebliğ, bölge ve asgari tutar esas alınır; ezberlenmiş eski bölge tablosu kullanılmaz.
Belge sonrası istihdam taahhüdü tutulmazsa ne olur?
Sigorta primi ve bağlı destekler geri istenebilir; vergi avantajı da sorgulanır. Taahhüdü iyimser kurmak, belgeyi almaktan pahalıya mal olur.
Hamle ile sektörel teşvik nasıl ayrılır?
Hamle tipi yatırımlar proje bazlıdır ve komite kararına gidebilir. Sektörel hat pozitif liste ve e-TUYS üzerindendir. Yanlış hattı seçmek hem süreyi hem destek yoğunluğunu bozar.
Tamamlama vizesi nedir?
Yatırımın belgede yazıldığı gibi yapıldığının resmi kapanışıdır. Vize alınmadan istisna ve indirimlerin bir kısmı askıda kalır; yerinde kontrol bu aşamada sıklaşır.
